به اين سخن ، مى توان دريافت كه كتابت و تدوين حديث ، در عهد رسول خدا صلى الله عليه و آله ممنوع نبود و شيخين حديث آن حضرت را در ايام حياتش ننوشتند ، بلكه خليفه اول پس از وفات پيامبر صلى الله عليه و آله احاديث را نوشت و مُدَوَّن ساخت . كتابت و تدوين علم از چيزهايى است كه قرآن حكيم بر آن تأكيد مى ورزد : ن وَ الْقَلَمِ وَ ما يَسْطُرُونَ « 1 » ؛ ن ( نون ) سوگند به قلم و آنچه مىنويسند . الَّذِي عَلَّمَ بِالْقَلَمِ « 2 » ؛ سوگند به كسى كه به قلم آموخت . وَ لا تَسْئَمُوا أَنْ تَكْتُبُوهُ صَغِيراً أَوْ كَبِيراً . . . « 3 » ؛ و از نوشتن ريز و درشت آن ، ملول نشويد . فَاكْتُبُوهُ « 4 » ؛ آن را بنويسيد . . . . عِلْمُها عِنْدَ رَبِّي فِي كِتابٍ . . . « 5 » ؛ علم آن در كتابى نزد پروردگارم هست . و به راستى ، عرب نويسندگان را بزرگ مىداشتند و به نوشتن مىگرويدند . ابن حبيب بغدادى فهرستى را از نام‌هاى اشرافِ دانش آموختگان و فقهاى آنان را در عصر جاهلى و صدر اسلام مىآورد « 6 » .

--> ( 1 ) . قلم / 1 . ( 2 ) . علق / 4 . ( 3 ) . بقره / 282 . ( 4 ) . بقره / 282 . ( 5 ) . طه / 52 . ( 6 ) . نگاه كنيد به : المحبر : 475 - 477 .